Op een inktzwarte dag voor de vrij-
heid van meningsuiting is het lastig
om toch te blijven volhouden dat het
bij de moord op Theo van Gogh niet
om de zoveelste politieke moord gaat
maar om een naar Nederlandse maat-
staven nog steeds uitzonderlijk feit;
alleen niet meer zo uitzonderlijk als
het tot mei 2002 was, nog wel ge-
woon uitzonderlijk. En uitzonderlijk
genoeg om er woedend over te zijn.
Ook omdat Van Gogh in het graf gelijk
lijkt te krijgen: het vrije woord wordt
in dit land vermoord.
Waar ik het eens was met Van Gogh,
en dat was ik soms, bleef ik het altijd
oneens met hem over de vraag of de
vrijheid van meningsuiting zo abso-
luut is als hij dat meende. Hij vond
van wel. Als het een beetje onder-
bouwde mening was helemáál, maar
|
zelfs zonder dat, als de laatste parti-
culiere mening op aarde. Je zat al op
een gevaarlijk hellend vlak als je aan-
kwam met de retorische vraag: alles
mag gezegd worden, maar moet
daarom ook alles gezegd worden? De
tamelijk beperkte maar behoorlijk
pregnante voorraad beledigende
woorden van Van Gogh zou hem bui-
ten zijn publieke optredens bij gebruik
gewoon in het café op een alleszins
begrijpelijke bloedneus zijn komen te
staan. De vrijheid van meningsuiting
zou zo groot als Van Gogh moeten
zijn, maar dan moet je daar wel mee
om kunnen gaan. Al op de kleuter-
school kwam ik er achter dat niet ie-
dereen over deze gave beschikt, en
daarna is het alleen maar erger ge-
worden. De vrijheid van meningsui-
|
ting moet met een zekere subtiliteit
onderhouden worden. Voor Van Gogh
was de absolute vrijheid een eis aan
het leven. Toen hij een paar jaar ge-
leden in de Amsterdamse Utrecht-
sestraat staande werd gehouden door
een boze lezer die zijn zoon in het
kinderzitje vocaal bedreigde, vond hij
zichzelf en zijn zoon slachtoffers van
het vrije woord, terwijl ik vond dat hij
er een waarschuwing in moest zien.
Niet in een herziening van zijn mening
als wel in de verpakking ervan. Het is
treurig, misschien niet eens politiek
gevoed, maar zo’n reactie duidt voor-
al op een menselijk tekort waar wij
ons steeds van bewust moeten zijn,
anders wordt het er alleen maar on-
leefbaarder op. En een godsdienstig
gedreven fanaat laten we toch niet
beslissen over Theo’s gelijk?
|
